De methylering: dit had ik willen weten toen ik de diagnose PCOS kreeg

Loes
Loes ReusLoes is orthomoleculair adviseur gevorderd en heeft zelf ook PCOS. Ze vertelt graag over haar kennis met betrekking tot PCOS. Deze keer over de methylering. Methylering: het essentiële proces […]
Loes Reus
Loes Reus
Loes is orthomoleculair adviseur gevorderd en heeft zelf ook PCOS. Ze vertelt graag over haar kennis met betrekking tot PCOS. Deze keer over de methylering.

Methylering: het essentiële proces voor hormonaal balans

Een belangrijk lichamelijk proces is de zogenaamde ‘methylering’ of ‘methylatie’. Ik weet nog dat ik hier voor de eerste keer mee in aanraking kwam en gewoon niet kon begrijpen wat dit betekende. Daarom leg ik in dit artikel in zo begrijpelijk mogelijke taal uit wat je hiervan moet weten om je PCOS klachten te kunnen verminderen. 

De leverontgifting

In je lichaam werkt jouw lever dag en nacht om veel stofwisselingsprocessen op gang te houden. Het werkt als een soort vuilstort: als je hier met je aanhangwagen vol troep heen rijdt, dien je dit te sorteren in verschillende bakken. Zo ook met je lever: alle soorten stoffen in je lichaam worden verwerkt in verschillende ‘vuilstortbakken’. Alleen heten die bakken net wat anders.

Er zijn zes bakken:

  1. Glutationconjugatie
  2. Acetylering
  3. Methylering
  4. Glucuronidatie
  5. Sulfatie
  6. Glycinatie

Al deze bakken verwerken andere stoffen. Voordat ik verder ga op de rol van bak 3 op de hormoonbalans, eerst een korte toelichten op de leverontgifting.

Leverontgifting

Voordat de lever de stoffen in de juiste bakken kan gaan verwerken, is er voorbereiding nodig. Net zoals je voordat je bij de vuilstort bent eerst al het vuil moet verzamelen in je aanhangwagen, geldt dit ook voor de lever in zijn functie.

De zes bakken zijn namelijk fase 2 van de zogenaamde ‘leverontgifting’. De voorbereiding is  fase 1. Tussen fase 1 en 2 zit een tussenfase waarin schadelijke vrije radicalen aanwezig zijn die vrij zijn gekomen door de behandeling in fase 1. Deze vrije radicalen hebben een negatief effect op weefsel en oxideren snel. Je lichaam gaat dit tegen met anti-oxidanten en wil deze reactieve stoffen snel doorvoeren naar fase 2. Het goed functioneren van fase 2 is hiervoor heel belangrijk. 

Samen zorgen fase 1, de tussenfase en fase 2 ervoor dat vetoplosbare stoffen worden omgezet in wateroplosbare stoffen. Vervolgens kunnen die via de galblaas of nieren worden uitgescheiden via ontlasting en urine. 

Fase 1

Fase 1 is de voorbereiding op de verdeling in de verschillende bakken. Hierbij helpt een familie aan enzymen, de CYP enzymen. Zie deze familie als je eigen familie die je helpt de aanhangwagen naar de vuilstort te vullen.

De activiteit en capaciteit van deze CYP enzymen kan verschillen, dit is genetisch bepaald en is erfelijk. Daarnaast wordt de effectiviteit van deze enzymen beïnvloed door omgevingsfactoren (ook wel epigenetisch genaamd)(1). 

Cofactoren

Een verminderde effectiviteit kan ervoor zorgen dat essentiële stoffen (die de verwerking van de bakken in fase 2 goed laten verlopen) onvoldoende aanwezig zijn. De bakken in fase 2 hebben namelijk allemaal cofactoren nodig om goed te kunnen werken. De cofactoren zijn dan weer afhankelijk van de inname via voeding en fase 1. 

Met cofactoren bedoel ik hulpstoffen die omzettingsprocessen in het lichaam mogelijk maken. Zonder deze cofactoren vindt er geen omzetting plaats van bijvoorbeeld de afbraak van een hormoon naar een afvalstof of de afbraak van voedsel naar werkzame stoffen.

Tussenfase

Tussen fase 1 en fase 2 in bevindt zich zoals gezegd een soort tussenfase. Zie dit als de autorit tussen je huis en de vuilstort. Deze tussenfase is nodig om van fase 1 naar fase 2 te gaan. De tussenfase is kwetsbaar. De stoffen zijn in fase 1 namelijk oxidatief geworden. Dat houdt in dat ze schade kunnen aanrichten in je lichaam als ze daar te lang rondreizen. Daarom moeten de stoffen in een ononderbroken beweging naar fase 2 reizen. 

Voor zover een klein stukje inzicht over de lever.

Waarom is dit relevant?

De hormonale disbalans die vrouwen met PCOS ervaren, kan te maken hebben met een verminderd vermogen van het lichaam om hormonen af te breken. De lever is vaak onvoldoende in staat alle stoffen goed om te zetten die nodig zijn voor een goede vruchtbaarheid en regelmatige cyclus. Vooral de bak ‘methylering’ speelt hierbij een grote rol.

PCOS en methylering

De methylering is de bak waar onder andere medicijnen, zware metalen, histamine, hormonen, oestrogeen, dopamine, milieu toxinen en andere hormoonverstorende stoffen belanden. En daar heeft het vaak een dagtaak aan. Zeker met de steeds toenemende milieubelasting in Nederland (2), de constante dopamine prikkel die we krijgen door drukke levens en mobiele telefoons (3) en de toenemende allergieën (4).

Methylering speelt zich niet alleen in de lever af, maar in het hele lichaam. Het proces ligt aan de basis van onze gezondheid, welzijn en levensduur. 

Tragere methylering

Door een tragere methylering kan oestrogeendominantie ontstaan. Daardoor kunnen weer klachten zoals premenstrueel syndroom (PMS), hevig menstrueel bloedverlies, pijnlijke menstruaties, menstruele migraine, myomen en endometriose sneller optreden. Bovendien kan een tragere methylering ook leiden tot psychische klachten, stress, AD(H)D of neerslachtigheid (5).

Er wordt steeds meer bewijs gevonden dat de capaciteit van je lever om te methyleren samenhangt met het ontstaan van PCOS. Een verklaring daarvoor is dat de methylering is betrokken bij het tegengaan van ontstekingen. PCOS heeft ook een bewezen link met laaggradige ontstekingen in het lichaam (6), het omzetten van hormonen en het goed functioneren van je glucose- en vetverbranding (en daarmee insulineresistentie) (7).

Wat is nodig voor de methylering?

Voor het goed werken van de methylering zijn cofactoren nodig zoals B12, foliumzuur, magnesium, zink en methionine. Bij een goed voedingspatroon zou je dat binnen moeten krijgen. Hierbij is een goede werking van fase 1 ook nodig. Soms kan een supplement ook essentieel zijn. 

CYP enzymen en PCOS

Een aantal CYP enzymen zijn extra relevant voor een goede methylering. Zo heeft het enzym MTHFR een effect op de beschikbaarheid van foliumzuur en ook bij COMT mutaties worden verbanden gezien met hormonaal balans (en dan met name de afbraak van oestrogenen). Vrouwen met PCOS hebben aantoonbaar vaker afwijkingen in deze CYP enzymen. Cyp3a4 werkt ook op de activatie van testosteron en het metabolisme van estradiol, progesteron en cortisol wat ook gerelateerd is aan PCOS. 

Het vernuftige lichaam  

Als je lichaam moeite heeft met de methylering, kan het gebruik maken van een ‘sluiproute’ via twee andere bakken in de lever (de sulfatie en glucuronidatie). Deze bakken zullen ter ondersteuning van de methylatie een aantal van de (gif)stoffen en hormonen omzetten en afbreken. Echter werken deze bakken op een andere manier en zijn er andere chemische omzettingen bij betrokken. Op deze manier kan het lichaam toch onder de juiste omstandigheden in staat zijn om bepaalde genetische afwijkingen heen te werken en hierdoor hormonaal balans verwerven.

Wat kun je zelf doen?

Er zijn een aantal dingen die je zelf kunt doen:

  1. Achterhalen of jouw methylering goed werkt Dit kun je doen door het meten van je homocysteïne-waarde. Deze waarde stijgt als je methylering niet voldoende functioneert.Ook kun je een oestrogeenmetabolietentest uitvoeren om inzicht te krijgen of jouw oestrogenen afbreken naar de juiste vorm (zo niet, kan het zijn dat je een COMT polymorfisme hebt) .Daarnaast kun je onderzoeken of je voldoende B12, foliumzuur, magnesium, TMG, zink en methionine binnen krijgt én op de juiste manier opneemt. Doe dit in samenwerking met een specialist die weet hoe je betrouwbare resultaten verwerft.

    B12 testen bij de huisarts geeft bijvoorbeeld een vertekend beeld als je al B12 in een supplement gebruikt. Het liefst test je B12 door een aantal testmethodes te combineren om dit echt zeker te weten.

  1. Je kunt ook DNA onderzoek laten doen gericht op de CYP enzymen. Dit blijft je leven lang vast staan en geeft direct inzicht in de capaciteit van je methylering (en vele andere ontgiftings-processen in je lichaam). Ook geeft het inzicht in de verwerkingscapaciteit van je lever bij gebruik van medicatie en supplementen. Daarnaast zijn er veel voedingsinterventies die remmend of stimulerend werken op de bepaalde CYP enzymen: handig als je weet waar jij op kan gaan letten.
  2. Naast de onderzoeken kun je preventief of ter ondersteuning de methylering een boost geven door het opzoeken van ondersteunende voedingsmiddelen of supplementen – dit laatste altijd in overleg met een orthomoleculair specialist.Er zijn stoffen die zogenaamde ‘methyldonoren’ met zich mee brengen: zij stimuleren de methylering bij het extra opzoeken van voedselbronnen waar dit in zit.Voedingsbronnen die de methylering een boost geven:
    Linzen, noten, vis, kidneybonen, mungbonen, wilde rijst, quinoa, zaden (chiazaad, hennepzaad, sesamzaad, zonnebloempitten, pompoenpitten), algen, gekiemde groenten (zoals alfalfa), avocado, oesters, peulvruchten, ei, uien, knoflook, gevogelte, broccoli, koolsoorten, witlof, bladgroenten en asperges (8,9).
  3. Ondersteun de sulfatie (bak 5) door veel zwavelhoudende voeding te eten zoals ui, knoflook, prei, bieslook, daslook, asperge, eieren en koolsoorten. Ook de glucuronidatie (bak 1) kun je ondersteunen door kombucha(thee) of calcium-d-glucaraat.
  1. Zorg dat je zo min mogelijk gifstoffen binnenkrijgt zodat je lever wordt ontlast. Dit kan door het vermijden van hormoonverstorende stoffen. Denk hierbij aan gifstoffen, xeno-oestrogenen, hormoonpreparaten, de anticonceptiepil, gifstoffen uit drinkwater of voeding of milieu, parabenen uit verzorgingsproducten, conserveringsmiddelen, kwik uit vis, enz..

Verbeteren fase 1: let op!

Je kunt ook inzetten op het verbeteren van de capaciteit van de fase 1 (ontgifting) door hiervoor voldoende cofactoren binnen te krijgen en remmende factoren te mijden. Wees hier echter voorzichtig: als fase 1 heel snel gaat werken en fase 2 achterblijft, blijven er na fase 1 meer zeer oxidatieve stoffen langer hangen in de ‘tussenfase’ (de weg tussen thuis en de vuilstort). Dit doet meer kwaad dan goed en wil je zeker voorkomen. Sowieso helpt het genoeg antioxidanten binnen te krijgen om de schade van oxidatieve vrije radicalen te beperken.

Specialist

Het toevoegen van groenten aan je dieet kun je zelf doen en kan geen kwaad. Maar raadpleeg zoals eerder genoemd altijd een specialist voor suppletie- en specifieke voedingsadviezen. Dit om je van een op maat gemaakt advies te kunnen voorzien.

Bronnen: 

  1. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26179605/
  2. https://www.rivm.nl/media/milieu-en-leefomgeving/hoeschoonisonzelucht/ 
  3. https://www.hersenstichting.nl/hersenaandoeningen/verslaving/
  4. https://www.welingelichtekringen.nl/gezond/1950194/waarom-steeds-meer-mensen-allergisch-zijn.html 
  5. https://vrouwenpoliboxmeer.nl/persoonlijk-advies-bij-comt-enof-mthfr-snps/
  6. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0303720710004168#:~:text=PCOS%20is%20associated%20with%20a,distribution%20of%20the%20adipose%20tissue. 
  7. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30959484/ 
  8. https://www.natuurdietisten.nl/hoge-homocysteine-bloed/
  9. https://www.natuurdietisten.nl/files/lever%20fase%201%20en%202%20.pdf

KEEP READING

PCOS & Buikklachten

PCOS & Buikklachten

Buikklachten Het klinkt logisch dat vrouwen met PCOS ook vaker last hebben van buikklachten. Pijn in het buik-/ bekkengebied, darmklachten of maagklachten. Maar hoeveel...

The PCOS Sisters

The PCOS Sisters

Eline Ik ben Eline, 29 jaar en ik woon samen met mijn verloofde Dani. Ik werk als (ouderen) verpleegkundige in een verpleeghuis (somatiek afdeling) in Utrecht. Mijn...