Bloedsuikerstabiliteit en insulineresistentie bij PCOS
Isabelle & Loes

Insulineresistentie komt bij PCOS veel voor: naar schatting bij zo’n 70% van de vrouwen met PCOS. Wat is insulineresistentie? Wat kan je hiervan merken en vooral: wat kan je eraan doen? In dit artikel lees je meer. 

Hoe werkt de bloedsuikerspiegel?

Insulineresistentie heeft veel te maken met het stabiel houden van je bloedsuikerspiegel. Je bloedsuikerspiegel staat voor de hoeveelheid suiker (glucose) dat aanwezig is in het bloed. Deze suikers zijn erg belangrijk voor het creëren van energie. Het voedsel dat je eet, wordt afgebroken in je spijsverteringskanaal en een deel ervan wordt verwerkt tot glucose dat wordt opgenomen in het bloed. Als dit eenmaal in het bloed aanwezig is, dient het te worden opgenomen in de cel. Hier kan het uiteindelijk tot energie worden omgezet. Deze energie kan direct worden gebruikt of worden opgeslagen voor later (in de vorm van glycogeen of vet). 

Om glucosedeeltjes in de cel te krijgen, moeten ze toegang krijgen. Hiervoor bevat elke celwand kleine deurtjes waar de glucose door kan passeren (de glucose-transporters genaamd). Om deze deurtjes open te laten staan, dient het slot van het deurtje geopend te worden door de aanwezigheid van de juiste sleutel. Hier komt insuline in het spel, want deze stof functioneert als het ware als ‘sleutel’. Insuline-receptoren op de cel functioneren als slot. Dus: Als insuline deeltjes op de receptoren plaatsnemen, openen er op die cel meer glucose-transporters die losse deeltjes glucose de cel inlaten.

In een gezond lichaam vind er een passende reactie plaats zodra er wordt opgemerkt dat de bloedsuikerspiegel verhoogt. Het (de alvleesklier) wil hierop reageren door méér insuline te maken, zodat méér glucose wordt opgenomen in de cellen tot de bloedsuikers weer voldoende zijn gedaald. Ook als er sprake is van lage bloedsuikers (door het verbruiken van veel energie of het langduriger niet eten) wil het lichaam hierop reageren door minder insuline aan te maken, de deurtjes dicht te houden en waar nodig onder leiding door het hormoon glucagon(ook afgescheiden door de alvleesklier) opgeslagen glucose (uit glycogeen en vet) met behulp van stresshormonen de bloedsuikers weer te verhogen. Het resultaat hiervan is dat de bloedsuikers nooit te hoog én nooit te laag worden en het lichaam hierdoor gezond blijft en er altijd voldoende energie is.

Wat gaat er mis bij insulineresistentie?

Bij insulineresistentie wordt de insuline wel aangemaakt door de alvleesklier. Glucosepieken worden dus wel opgemerkt door het lichaam, maar als de insuline in het bloed verschijnt, kan het niet goed plaatsnemen op de insuline receptoren. De receptoren zijn in meer of mindere mate ongevoelig en laten het insuline deeltje niet (altijd) toe. Het gevolg hiervan is dat de glucosedeeltjes in het bloed blijven en de bloedsuikerpiek niet afneemt: de afbraak van glucose stagneert. Je lichaam reageert hierop door meer insuline aan te maken; de bloedsuikerspiegel blijft immers hoog en het is belangrijk dat dit niet te lang duurt. De hoeveelheid insuline deeltjes in het bloed neemt toe tot de receptoren wel reageren. Zie het als iemand die bijvoorbeeld veel alcohol drinkt; diegene kan steeds meer alcohol verdragen, omdat het lichaam eraan gewend raakt. Zo werkt dat ook een beetje met insulineresistentie, er is veel meer insuline nodig om de receptoren te activeren (en het gewenste effect te realiseren). Nadat de receptoren geactiveerd zijn, daalt de bloedsuikerspiegel in rap tempo door de aanwezigheid van (te)veel insuline. De piek verandert dan snel in een dal. Waar je in de piek (te)veel energie en onrust kon voelen, ervaar je in het dal vaak slapheid, honger en bijvoorbeeld slechte concentratie. Er is gebleken dat deze insulineresistentie niet alleen een gevolg is van PCOS, maar ook een oorzaak of de oorzaak in stand houdt. Het houdt klachten in stand en is zeer stressvol voor het lichaam. Ook heeft het invloed op de werking van andere hormonen. Gelukkig is er veel invloed uit te oefenen op het stabiliseren van je bloedsuikerspiegel en het gevoeliger maken van je insulinereceptoren door leefstijlaanpassingen.

Wat merk je bij insulineresistentie?

Insulineresistentie heeft veel invloed op de mogelijkheid van het lichaam om energie aan te maken. De glucose in het bloed in de brandstof, maar door insulineresistentie komt het niet goed en gedoseerd aan bij de energiecentrales (mitochondriën in de cel). Dit kun je merken door energiedips gedurende de dag, een flinke middagdip, energiedips na het eten, een slap gevoel en vermoeidheid. Als reactie hierop kan het lichaam signalen gaan geven om je hier overheen te helpen, zoals (suiker)cravings. Het kan verder invloed hebben op je humeur, er toe leiden dat je wakker wordt in de nacht (omdat bij bloedsuikerdips cortisol verhoogd, en cortisol de tegenhanger is van slaaphormoon melatonine) of je gaat trillen of spierkracht verliest. Al met al is de mate van bloedsuiker-instabiliteit dat ontstaat bij insulineresistentie zeer stressvol voor het lichaam en erg belangrijk om op te lossen. 

Wat kun je nu doen om verbetering te krijgen?

Zoals gezegd hebben veel vrouwen met PCOS te maken met insulineresistentie en kan dit van grote invloed zijn op de mate van klachten die je ervaart. Daarnaast kan, ook bij afwezigheid van insulineresistentie, verbetering van je insulinegevoeligheid de hoeveelheid stress in het lichaam verlagen. Wees gerust: naar onze ervaring kan je veel positieve invloed uitoefenen op je insulinegevoeligheid.

  1. De eerste stap bij het aanpakken van je insulineresistentie is voeding. Welke voeding je eet is belangrijk, maar ook wanneer je de voeding binnenkrijgt. Het kan helpen om te starten met het eten van uitgebalanceerde maaltijden, verdeeld over de dag. Bij insulineresistentie volgt zoals hierboven staat uitgelegd na een ‘glucosepiek’ namelijk een relatief diep ‘glucosedal’ en is je lichaam ook minder goed in staat hier snel op te reageren. Door vóór het dal weer wat te gaan eten met de juiste frequentie, in de juiste verhoudingen en door het kiezen van kwalitatieve en relatief onbewerkte producten, help je jouw lichaam uit de stress van de bloedsuiker-instabiliteit heen. 
  2. De verhouding tussen eiwitten en koolhydraten zou ongeveer 1g : 2g moeten zijn (let op, dit is een algemene richtlijn en dit advies is gegeneraliseerd. Het vergt maatwerk om de voor jou optimale verhouding te vinden). Koolhydraatarm is stressvol voor het lichaam, omdat het bij te weinig koolhydraten energie moet winnen uit eiwitten en vet(reserves) door middel van het gluconeogenese-proces waar cortisol en adrenaline voor nodig zijn (note: cortisol verhoogt de bloedsuikerspiegel, wat een negatief effect kan hebben op insulineresistentie). Eet je nu dus koolhydraatarm? Werk dan geleidelijk toe naar een goede hoeveelheid koolhydraten uit fruit, (wortel)groenten en ‘fruit’ groenten zoals pompoen, aubergine en courgette. Ook rauwe zuivel is een goede bron. Neem vooral met mate granen en bonen, zeker bij spijsverteringsklachten. Dit bevat meer zetmeel (zetmeel zijn aan elkaar gebonden glucosedeeltjes) die moeilijker verteerbaar kunnen zijn en meer effect hebben op de bloedsuikerspiegel bij insulineresistentie.
  3. Daarnaast kan het soort vet en de hoeveelheid vet uitmaken: eet liever niet meer dan 35% vet per dag en kies vooral kokos(vet), ghee, roomboter, ei, zuivel en dierlijk vet. Wil je meer lezen over welke hoeveelheden voor jou van toepassing zijn? Lees dan hier verder. 
  4. Je lichaam heeft om je bloedsuiker stabiel te houden mineralen nodig zoals bijvoorbeeld magnesium en kalium. Deze twee mineralen worden vaak tekort gezien bij vrouwen met PCOS. Door dit meer in voeding op te zoeken of (na advies van een specialist) gericht kwalitatieve suppletie te gebruiken kan je jouw lichaam hierbij helpen.
    Kalium vind je vooral in groente, fruit, aardappelen, vlees, vis, noten, melkproducten en brood. Magnesium vind je vooral in chocola, avocado, vlees en (volle en rauwe) zuivel. We zien dat veel vrouwen baat kunnen hebben bij het gebruik van een magnesiumsupplement, omdat we relatief veel nodig hebben (magnesium speelt ook een belangrijke rol bij stress) en relatief weinig binnenkrijgen via onze voeding (door bijvoorbeeld verarming van voedingsgrond en het filteren van water). 

Tip: Als je onderzoek wilt doen naar de mate van insulineresistentie dat mogelijk bij jou speelt, is de Homa-IR test naar onze mening het meest betrouwbaar. Glucosemetingen in het bloed zijn niet per sé accuraat, aangezien cortisol ook je glucosewaardes kan beïnvloeden. Laat je hierover goed informeren door je huisarts of specialist. 

Isabelle & Loes

Isabelle & Loes

Loes (orthomoleculair therapeut) en Isabelle (PCOS hormooncoach en hormoontherapeut i.o.) zijn founders van PCOS Platform. Ze hebben zelf PCOS en weten hoe het is om met dit syndroom te leven. Samen bouwen zij aan het platform dat vrouwen met PCOS helpt hun PCOS weer onder controle te krijgen en hun lichaam en leven weer in balans te krijgen.

Lees ook dit

error: De inhoud is beschermd!